(Lýdhveldidh Ísland; A. Republic of Iceland – Cộng hoà Aixlen), quốc gia ở phía bắc Châu Âu, trên đảo Aixlen ở Đại Tây Dương. Diện tích 102,819 nghìn km². Dân số 290 nghìn (2003). Dân thành thị 92%. Dân tộc: người Aixlen 95%. Ngôn ngữ chính thức: tiếng Aixlen. Tôn giáo: đạo Tin Lành 93%. Có 23 đơn vị hành chính. Đứng đầu Nhà nước là tổng thống. Cơ quan lập pháp là Quốc hội. Đứng đầu Chính phủ: thủ tướng. Thủ đô: Râykiavich (Reykjavik; 109 nghìn dân; 1999). Các thành phố chính: Kôpavôgua (Kopavogur; 22,5 nghìn dân), Hapnafiohua (Hafnarfjördhur; 19 nghìn dân), Akurâyri (Akureyri; 15 nghìn dân), Gahabe (Gardhabær; 7,9 nghìn dân).

Địa hình A phần lớn là cao nguyên núi lửa (cao từ 400 - 800 m); chiếm 3/4 diện tích lãnh thổ; nhiều đỉnh núi lửa; nhiều suối nước nóng cung cấp nhiệt sưởi ấm. Đỉnh cao nhất là 2.119 m. Khí hậu cận cực hải dương được hải lưu Gơn Xtơrim (Gulf Stream) sưởi ấm, nhiệt độ trung bình tháng giêng từ –10 ^oC đến 0 ^oC, tháng bảy 0 - 11 ^oC. Lượng mưa trung bình 500 - 2.000 mm/năm, đạt tới 4.000 mm/năm ở vùng băng hà. Băng hà chiếm 11,8 nghìn km² [các mũ băng lớn: Vatnaiôkun (Vatnajökull), Langiôkun (Langjökull)]. Đồng cỏ, rừng bạch dương, trên núi có đồng rêu. Biển nhiều cá. Đánh bắt và chế biến cá là cơ sở chủ yếu của nền kinh tế. Đất rừng 1,2 %, đồng cỏ 22,7%, đất trồng trọt 0,1%, các đất khác 76%. Chăn nuôi đại gia súc, cừu, ngựa.

Nông nghiệp chiếm 1,8% GDP và 4,3% lao động. Công nghiệp chiếm 26,7% GDP và 27,6% lao động. GNP đầu người 27.830 USD (1998). GDP đầu người 35.586 USD (2005). Sản phẩm nông nghiệp chính (1999): khoai tây 9 nghìn tấn. Chăn nuôi: cừu 490 nghìn con, ngựa 77 nghìn con, trâu bò 74 nghìn con. Cá đánh bắt: cá thu 21,5 tỉ krona (ISK), tôm biển 7,5 tỉ ISK, cá hồng 4,9 tỉ ISK, cá êfin 4,3 tỉ ISK, cá trích 2,8 tỉ ISK. Sản phẩm công nghiệp: khai khoáng điatomit 27 nghìn tấn, chế biến cá 17,5 tỉ ISK, in ấn và xuất bản 5 tỉ ISK, sản xuất kim loại 3,9 tỉ ISK, thịt 2,5 tỉ ISK. Năng lượng: điện 5,1 tỉ kW.h. Giao thông: đường sắt không có, đường bộ 12,4 nghìn km (rải nhựa 25%). Xuất khẩu (1999): 144,9 tỉ ISK. (sản phẩm biển 61,2%, nhôm 15,6%, thiết bị vận tải 4,5%); bạn hàng chính: Anh 19,6%, Hoa Kì 14,7%, Đức 13,1%, Hà Lan 6%, Pháp 5,2%, Tây Ban Nha 5,2%. Nhập khẩu: 182,3 tỉ ISK (máy không dùng điện 11,2%, lương thực 8,9%, hoá chất 8%, máy điện 6,3%, dầu thô và sản phẩm 5,2%); bạn hàng chính: Đức 11,8%; Hoa Kì, Na Uy 10,4%, Anh 9,2%, Đan Mạch 8,1%. Đơn vị tiền tệ: krona (krona; ISK). Tỉ giá hối đoái: 1 USD = 83,82 ISK (10.2000).

Từ thế kỉ 9, người Vikinh (Viking) đã đến cư trú ở A. Năm 1262 - 64, lệ thuộc vào Na Uy. Từ 1830, lệ thuộc Đan Mạch. Năm 1918, trở thành vương quốc A độc lập, nằm trong liên minh với Đan Mạch. Trong Chiến tranh thế giới II (1939 - 45), quân đội Anh - Hoa Kì đổ bộ vào A. Năm 1944, Hiệp ước liên minh Đan Mạch - A bị huỷ bỏ, A tuyên bố là nước cộng hoà. Năm 1951, kí hiệp ước phòng thủ với Hoa Kì.

Ngày Quốc khánh 17.6. Thành viên của Liên hợp quốc từ 19.11.1946, của Khối NATO. Thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam từ 3.8.1973.

Aixlen