(Hayastani Hanrapetut' yun; A. Republic of Armenia – Cộng hoà Acmênia), quốc gia ở phía nam Zakapkazơ (Zakavkaz'e), thuộc Châu Á. Giáp Azecbaijan, Gruzia, Thổ Nhĩ Kì và Iran. Diện tích 29,743 nghìn km². Dân số 3,8 triệu (2000), gồm người Acmênia (93,3%), Azecbaijan 2,6%. Ngôn ngữ chính thức: tiếng Acmênia. Thủ đô: Êrêvan (Erevan; 1,24 triệu dân (2000). Các thành phố chính: Ghyumri (Gyumri; 163 nghìn dân); Kirôvakan (Kirovakan; 76 nghìn dân).

Địa hình: A là sơn nguyên, thuộc vùng Tiểu Kapkazơ (Kavkaz); 90% lãnh thổ nằm ở độ cao trên 1.000 m, những đỉnh cao nhất 3.000 - 4.000 m. Phía tây nam có đồng bằng giữa núi Ararat (Ararat). Khí hậu cận nhiệt đới, nhiệt độ trung bình tháng bảy 24 - 26 ^oC, tháng giêng –5 ^oC. Lượng mưa trung bình 200 - 400 mm/năm. Sông hồ chính: sông Aracxơ (Araks), hồ Xêvan (Sevan). Trên núi có rừng lá rộng và đồng cỏ.

Kinh tế công - nông nghiệp. Nông nghiệp chiếm 33% GDP và 37% lao động. Công nghiệp chiếm 33,3% GDP và 20,4% lao động. GNP đầu người 460 USD (1998). GDP đầu người 4.270 USD (2005). Sản phẩm nông nghiệp chính (1999): khoai tây 425 nghìn tấn, lúa mì 220 nghìn tấn, nho 105 nghìn tấn, cà chua 145 nghìn tấn, lúa mạch 65 nghìn tấn, táo 56 nghìn tấn. Chăn nuôi: cừu và dê 550 nghìn con, trâu bò 505 nghìn con, lợn 52 nghìn con, gia cầm 2,8 triệu con. Gỗ tròn 35,7 nghìn m³. Cá đánh bắt 3 nghìn tấn. Sản phẩm công nghiệp chính: Khai thác đồng 9 triệu tấn, peclit 200 nghìn tấn, molipđen 1,8 nghìn tấn, máy xây dựng và máy gia công kim loại 18,4 nghìn tấn, lương thực 13,8 nghìn tấn, hoá chất 5,3 nghìn tấn. Năng lượng: điện 6,2 tỉ kW.h. Giao thông: đường sắt 830 km (1998), đường bộ 8,4 nghìn km (rải nhựa 100%). Xuất khẩu (1996): 290,4 triệu USD (đá quý 48,3%, máy móc và thiết bị 29,7%); bạn hàng chính: Nga 33,1%, Tuôcmênixtan 6%, Bỉ 15,4%, Iran 13,7%. Nhập khẩu: 759,6 USD (lương thực 32,4%, khoáng vật 28,5%, đá quý 15,2%, máy móc và thiết bị 12,9%); bạn hàng chính: Nga 14,7%, Tuôcmênixtan 10,1%, Iran 17,5%). Đơn vị tiền tệ: đram (dram). Tỉ giá hối đoái: 1 USD = 538,9 đram (10.2000).

Từ đầu Công nguyên đến thế kỉ 18, A luôn bị các thế lực ngoại bang xâm chiếm [đế quốc La Mã, Iran, Byzantin (Byzantine), Tuôc (Türk), Mông Cổ, Tacta (Tartar)]. Năm 1801 - 28, Đông A sáp nhập vào nước Nga. Năm 1902, thành lập những nhóm xã hội dân chủ đầu tiên. Sau cách mạng 1917, bị quân đội Anh - Thổ Nhĩ Kì chiếm đóng. Chính quyền Xô Viết thành lập năm 1920. Năm 1922, gia nhập Liên Xô. Năm 1991, A tuyên bố độc lập, là thành viên của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG). Ngày Quốc khánh: 21.9.1991. Thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam từ 14.7.1992.